सुचना, समाचार र मनोरन्जन

तुइनमा झुण्डिएको राष्ट्रियता

  •  
  •  
  •  
  •  

सम्पादकीय /

भारतीय सीमा सुरक्षा बल (एएएसबी) का सिपाहीले दार्चुला व्यास २, खाङदाङ मालघाट निवासी ३३ वर्षीय जयसिंह धामी चढ्दै गरेको तुइनको लठ्ठा साउन १५ गते फुस्काइ दिएपछि बेपत्ता भएको महिना दिन बढी भयो । रोजीरोटीको सपनामा घरदेशबाट महाकाली नदीको तुइन तरेर परदेश जान लागेका जयसिंह धामीको सपना महाकाली नदीमा बग्यो । गहृमन्त्री बालकृष्ण खाँडले छानबिनको घोषणा गरे भारतीय पक्ष बेखबर रह्यो । भारतले न्युनतम मानवीय संंवेदनशीलता समेत जाहेर गर्न आनकान ग¥यो । एउटा सिपाहीको आपराधिक हर्कतका कारण नेपाली युवाले ज्यान गुमाउँदा सार्वभौमिकता दबिएको छ । राष्ट्रियता र स्वाभिमान ओझेलमा परेको छ । आफ्ना सिपाहीको विषयमा भारत स्वयम्ले छानविन गर्नुपर्ने थियो तर त्यसो भएन । भारतका लागि यो कलङ्कित घटना हो । नेपाल सरकारले पनि जयसिंह वेपत्ता हुँदा र उनको हत्या हुँदा जति चासो दिनु पर्ने हो त्यो पनि भएन । सार्वभौम नागरिकप्रति राज्य उदासिन देखिएको यो उदेक लाग्दो घटना हो ।

अमानवीय व्यवहारको डटेर सामाना गर्ने सामथ्र्य सरकारमा हुनै पर्छ । राजनीतिक दल सत्ता र सरकारको चक्करमा रहँदा घटना ओझेल पर्दै गएको छ । भातृ संगठनहरूको झन् अत्तो पत्तो छैन् । तुइनको लठ्ठा काट्ने वित्तिकै धामी महाकालीमा खसेका थिए उनका साथीहरूले हारगुहार माग्दा माग्दै यो घटना भाइरल भइसकेको थियो ।

भारतसँगको कूटनीतिक पहलमा पनि नेपाल चुकेको छ । नेपालीको सुरक्षामा सरकार गम्भीर छैन् भन्ने प्रमाणित भएको छ । भारतीय सीमा सुरक्षा बलका सिपाहीको यो ज्याजतीपूर्ण हर्कको खुलेर विरोध गर्न सरकार हिच्किचाएको छ । खुला सिमाना र स्वतन्त्र आवागमनको मर्यादालाई यस घटनाले जटिलता थपेको छ । अमानवीय व्यवहारको डटेर सामाना गर्ने सामथ्र्य सरकारमा हुनै पर्छ । राजनीतिक दल सत्ता र सरकारको चक्करमा रहँदा घटना ओझेल पर्दै गएको छ । भातृ संगठनहरूको झन् अत्तो पत्तो छैन् । तुइनको लठ्ठा काट्ने वित्तिकै धामी महाकालीमा खसेका थिए उनका साथीहरूले हारगुहार माग्दा माग्दै यो घटना भाइरल भइसकेको थियो । धामी परिवारले कुशको प्रतिमा बनाएर मृत्यु संस्कार सम्पन्न गरिसकेको छ । परिवारले पाउने न्यायमा नै अन्याय र अबरोध भएको छ ।

एसएसबीका सिपाहीको प्रत्यक्ष संलग्नता रहेको जानकारी जयसिंहका साथीहरूले बताएका छन् । यसले आधिकारिताको पुष्टी गर्छ । छानविन समितिको प्रतिवेदनले दोषी किटान गरिसकेको अवस्थामा भारतलाई ‘कूटनीतिक नोट’ थमाउन सरकारले विलम्ब गर्न मिल्दैन् । परराष्ट्र मन्त्रालयले भारतीय पक्षसँग सम्वाद गर्न तदारुकता देखाउनु पर्छ । नेपाल सरकारलाई तुइन प्रकरणमा ढिलाइ गर्ने छुट छैन् । धामी परिवारले न्याय पाएन भने क्षमादिने ठाऊँ समेत हुँदैन् । लाक्षी र निर्धो सरकारको उपमा इतिहासका लागि धब्बा बनेर रहनेछ । ह्याउ भएको सरकारले वार्ता र सम्वाद मार्फत् नै तुइन प्रकरणलाई समाधान गर्न सक्छ । राज्यले ख्याल गर्नै पर्ने विषय नागरिकप्रतिको दायित्व र स्वतन्त्र अस्तित्व नै हो । ज्यादतीका विरुद्ध जायज कुराका लागि सरकार हिच्किचायो भने सार्वभौमिकतामा प्रश्न उठान हुन्छ ।

समृद्धिको नारासँगै तुइन हटाउँछु भन्ने पूर्ववर्ती प्रधानमन्त्री ओली आफै हटे पछि तुइन काण्डको समाधानका लागि प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले छाती चौँडा गर्नैपर्छ । नयाँ शदीमा पनि नदी तर्न तुइन प्रयोग भइरहनु नेपालका लागि अविकासको सूचक हो ।

१० लाख रुपैयाँको राहतले धामी परिवारको आहतलाई थामथुम गर्न सक्दैन् । काख रित्तिएकी आमाको आँसुको भल महाकालीमा अविरल बगिरहने छ । न्याय दिन सक्नु नै सरकारको बहादुरी हो । रोटीबेटीको सुमधुर सम्बन्ध भएको नेपाल र भारतले अमानवीय हर्कत गर्ने एसएसबीका सिपाहीलाई कानुनी कठघरामा उभ्याएर दण्डित गर्दा दुई देशबिचका नागरिकको पारस्परिक भावनामा अझ् मलजल पुग्ने छ । नेपालको पहल र भारतको कामले यसलाई सार्थक समाधानमा पु¥याउँछ । समृद्धिको नारासँगै तुइन हटाउँछु भन्ने पूर्ववर्ती प्रधानमन्त्री ओली आफै हटे पछि तुइन काण्डको समाधानका लागि प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले छाती चौँडा गर्नैपर्छ । नयाँ शदीमा पनि नदी तर्न तुइन प्रयोग भइरहनु नेपालका लागि अविकासको सूचक हो ।

भारतले दुई देश बिचको सम्बन्धलाई ख्याल गर्दै नेपाल र धामी परिवारसँग माफी माग्दै राहत दिनुपर्छ । आफ्ना सिपाहीलाई कारवाही गरेर धामीको शव खोज्न लाग्नुपर्छ । तर भारत सदा झैं नेपाललाई हेपाहा र मिचाहा शैलीमा उत्रिएको छ । भारतको व्यवहार निन्दनीय र अमानवीय छ । नेपाल सरकार कूटनीतिक पहल गर्न समेत जाँगर चलाएको छैन् । संसदमा उठेका गहन प्रश्नको जवाफ सरकारले अहिलेसम्म दिएको छैन् । आम मानिसले तुइन प्रकरणलाई गम्भीर रूपमा हेरिरहेका छन् । भारतले आफ्नो दायित्व र नेपालले कर्तव्य पूरा गर्ने हो भने धामी परिवारले यो देशमा कानुनी राज छ भन्ने प्रत्याभूति गर्नेछ ।

नेपाल सरकारले मुचुल्का र प्रमाणसहित भारतलाई माफी माग्न लगाउने, धामी परिवारलाई राहत दिने, आपाराधिक हर्कत गर्ने सिपाहीलाई कारवाही गर्ने र धामीको शव खोज्न पहल गर्ने विषयमा गम्भीर हुनै पर्छ । सरकारले अविलम्ब कूटनीतिक कदम चाल्न आवश्यक छ । हरेक नेपालीको बाँच्न पाउने अधिकार सुनिश्चित गर्नु राज्यको प्रमुख दायित्व हो ।

तुइन प्रकरणमा सकारले आफ्नो खुट्टा छोड्यो भने सीमा सुरक्षा बलका सिपाहीले निरन्तर नेपालीलाई अत्याचार गरिरहने छन् जसरी दिल्लीले काठमाडौंलाई दवामा राखिरहन्छ । नेपाल सरकारले मुचुल्का र प्रमाणसहित भारतलाई माफी माग्न लगाउने, धामी परिवारलाई राहत दिने, आपाराधिक हर्कत गर्ने सिपाहीलाई कारवाही गर्ने र धामीको शव खोज्न पहल गर्ने विषयमा गम्भीर हुनै पर्छ । सरकारले अविलम्ब कूटनीतिक कदम चाल्न आवश्यक छ । हरेक नेपालीको बाँच्न पाउने अधिकार सुनिश्चित गर्नु राज्यको प्रमुख दायित्व हो । छानविन समितिको प्रतिवेदन बुझेका गृहमन्त्री बालकृष्ण खाँडले गरेको प्रतिवद्धता व्यवहारमा देखियो भने नै नागरिकले सरकारी कामको विश्वास गर्नेछन् । सरकारको अग्निपरीक्षा सुरु भइसकेको छ । तुइन विस्थापित गर्दै राष्ट्रितालाई स्थापित गर्नु नै आजको आवश्यकता हो ।

कमेन्ट्स
Loading...